„Wiem, że nic nie wiem” – to jedno z twierdzeń wypowiedzianych przez starożytnego greckiego filozofa – Sokratesa. To właśnie w starożytności powstała idea lifelong learning, czyli całożyciowego uczenia się. W Polsce niejednokrotnie, nie do końca trafnie, utożsamiane z uczeniem ustawicznym, czyli edukacją formalną. Lifelong learning to koncepcja, która wskazuje, że zdobywanie wiedzy jest nieodłącznym elementem całego życia, nie kończy się na etapie formalnej edukacji i nie musi dotyczyć tylko obszaru zawodowego, choć tu z pewnością jego rola jest najważniejsza i warto się z nią zapoznać.
Ucz się, ucz!
Korzyści wynikających z życia według idei lifelong learning jest bardzo dużo, zarówno w sferze rozwoju osobistego, jak i zawodowego. Współczesny świat VUCA wręcz narzuca nam konieczność nieustannego dostosowywania się do zmian i poszerzanie swojej wiedzy oraz kompetencji. Mimo to, z raportu Manpower Group “Niedobór talentów 2023” wynika, że aż 72% organizacji w Polsce ma problem ze znalezieniem pracowników o pożądanych kompetencjach. Na podium poszukiwanych kompetencji miękkich wśród pracowników jest aktywne uczenie się i wnikliwość. Ponadto, autorzy raportu wskazują, że na rynku pracy, na każdym etapie kariery niezwykle ważna jest zdolność przyswajania i przekazywania wiedzy. Również Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, w swym raporcie „Learning Compass 2030” wskazuje, iż jedną z pożądanych kompetencji pracownika jest umiejętność uczenia się i samoregulacji. Ciekawość i uczenie się przez całe życie, to kompetencje, które znajdują się w TOP 10 pożądanych kompetencji przyszłości, wymienionych w raporcie „Future of Jobs Report” Światowego Forum Ekonomicznego.
Podsumowując – umiejętność uczenia się, i „praktykowanie uczenia się” poprzez udział w różnego rodzaju szkoleniach, konferencjach, webinariach i innych formach nauki jest dla Ciebie szansą nie tylko na uzupełnienie w ten sposób luk kompetencyjnych, ale również wzmocnienie, tak bardzo pożądanej na rynku, kompetencji zdobywania wiedzy.
Ciągłe uczenie się jest również niezwykle ważne dla rozwoju osobistego, ponieważ między innymi wzmacnia pewność siebie, buduje samodyscyplinę, kształtuje organizację czasu i efektywne wykonywanie zadań. Otwiera też umysł na nowe możliwości i nowych ludzi – same plusy!
Nieobowiązująca zasada 3Z 😉
Kto nie zna ze szkoły zasady 3 Z (zakuć, zdać, zapomnieć)? Czy to w szkole czy na studiach była i jest ona znana i stosowana, ale podczas nauki dorosłych osób z pewnością już nie obowiązuje. Jak zatem uczą się dorośli?
Podstawową zasadę nauki osób dorosłych można znaleźć w już w starożytności. Sam Konfucjusz był przekonany, że „Co usłyszę, zapomnę; co zobaczę, zapamiętam; co sam zrobię, zrozumiem”. Współcześnie, najpopularniejsze założenia dotyczące uczenia się dorosłych wywodzą się z koncepcji opracowanej przez Malcolma Knowles’a. Ich najważniejszym punktem jest nauka poprzez doświadczenie. Każdy z nas posiada już pewne doświadczenie zawodowe, popełnił klika błędów, podjął trafne jak i niewłaściwe decyzje – na tej podstawie najlepiej się uczymy. W skrócie zatem, jeżeli chcemy uczyć się przez doświadczenie, musimy po podjęciu działania poświęcić czas na refleksję, czyli zastanowienie co się wydarzyło, jak dana sytuacja wpływa na mnie/firmę/zespół. Kolejnym krokiem jest konceptualizacja, czyli wyciąganie wniosków. Ostatnim elementem jest eksperymentowanie, czyli zaplanowanie na podstawie wniosków zachowań/działań, jakie będą wdrożone podczas takiej samej lub podobnej sytuacji. Wydaje się to proste, jednak zazwyczaj z uwagi na liczbę zadań, tempo pracy i wiele innych czynników zatrzymujemy się na pierwszym kroku czyli zdobytym doświadczeniu – nie poświęcając czasu na refleksję, wyciąganiu wniosków i zaplanowaniu działań w przyszłości.
W odróżnieniu do nauki szkolnej, zdobywanie wiedzy przez osoby dorosłe jest, co do zasady, świadome i dobrowolne. Zatem samodzielnie decydujemy się na zdobywanie wiedzy. Istotne jest zatem przede wszystkim zaplanowanie procesu nauki, czyli wybór dni, formy i metody, która jest nam najbliższa. Dobrze, aby wybrane szkolenie w większości opierało się na zajęciach praktycznych lub metodach warsztatowych, ponieważ, jak już wiemy, najlepiej uczymy się przez doświadczenie. Nauka ma być jak najlepiej wpasowana w nasze już dorosłe życie i a zdobyte umiejętności łatwo wykorzystywane.
Paluszek i główka to szkolna wymówka
Znamy już plusy ciągłej nauki oraz jak powinniśmy jako dorośli się uczyć. Pytanie tylko, jak do tego się zmotywować i tej motywacji nie utracić. Oczywiste jest, że liczne zobowiązania zawodowe, obowiązki domowe, tempo pracy i życia powodują niejednokrotnie, odkładanie na dalszy plan własnego rozwoju lub utratę motywacji nawet po rozpoczęciu jakiejś aktywności. Spróbujmy temu zaradzić. Oto kilka podpowiedzi:
- Zacznij od razu – w myśl dewizy zrobione jest lepsze od doskonałego, jeżeli podejmiesz decyzję o uzupełnieniu swoich kompetencji, od razu przejdź do działania. Wybierz formułę, metodę i zacznij.
- Zaplanuj – realnie i sceptycznie popatrz na swoje możliwości nauki, dopasuj ilość i formułę do swojego życia.
Kiedy masz czas? Jadąc do pracy? Czekając na dziecko podczas zajęć dodatkowych? Wpisz w kalendarz, ustaw przypomnienie, powieś kartkę na laptopie etc.
Określ siły i zamiary. Racjonalne i rzeczywiste. Zbyt wygórowane cele są trudne do osiągnięcia, tym samym brak ich zrealizowania skutecznie zniechęca i demotywuje, a tego nie chcemy. - Miło i przyjemnie – wybierz taką metodę oraz formułę, która jest dla Ciebie najlepsza. W takiej sytuacji efekty nauki są lepsze, a motywacja dłuższa.
- Patrz na korzyści! – jeżeli motywacja spada przypomnij sobie, po co się uczysz. Używaj języka korzyści czyli na przykład dzięki szkoleniom z zarządzania zespołem będę lepiej realizować zadania, zdobywając nowe umiejętności mogę zmienić pracę czy będę miał możliwość awansu.
- Ucz się z rana – organizm jest najbardziej wypoczęty i ma największą motywację. Po południu i wieczorem spotkamy się z „prozą codzienności” – innymi obowiązkami. Jesteśmy fizycznie zmęczeni, więc motywacja spada.
- Wykorzystuj każdą wolną chwilę! – najefektywniejsza nauka dorosłych jest poprzez przyswajanie mniejszej ilości materiału. Jeżeli warto uczyć się rano i krótko, to wykorzystaj poranek na słuchanie, powtarzanie w aucie/tramwaju jadąc do pracy, czekając na lunch, robiąc make up… Twoja kreatywność pozwoli znaleźć wiele możliwości, wystarczy je wykorzystać.
- Nagroda i docenienie – każdy lubi nagrody. 😊 Proces nauki jest zazwyczaj dłuższy, wieloetapowy, dlatego niezwykle ważne dla wzmocnienia motywacji jest docenienie się za każdym razem, gdy trzymamy się ustalonego harmonogramu nauki. Może to być codzienne podsumowanie dnia, w którym sam sobie powiesz „dałem radę” lub wyznaczanie sobie małych celów i nagradzanie się za ich osiągnięcie na przykład dobrą kawą w kawiarni, kwiatami lub kinem.
Człowiek posiada wrodzoną ciekawość świata, chęć zdobywania doświadczeń i nauki nowych umiejętności. Jednak wraz z biegiem czasu, w wyniku doświadczeń szkolnej edukacji, intensywności dorosłego życia jak i obowiązków zawodowych, tracimy wspomnianą ciekawość i nie przeznaczamy czasu na dalsze zdobywanie wiedzy. Z pewnością dynamicznie zmieniający się świat, bardziej mobilizuje do podjęcia tego typu aktywności, jednak nadal widoczna jest niechęć do nauki.
Warto spojrzeć na korzyści wynikające z praktykowania lifelong learning i tak dostosować metody, formułę i sposób, aby uczenie się stało się dla nas elementem naszego życia, a z czasem po prostu przyjemnością.
